.................................................λαογραφικά κείμενα, ελληνική παράδοση, ήθη και έθιμα του τόπου μας...
......................... Επιμέλεια σελίδας: Πάνος Σ. Αϊβαλής, δημοσιογράφος, εφημερίδα "Αρκαδικό Βήμα"
______________________________________________________________________________________________________________
......................................................"Η συμφιλίωση των πολιτισμών περνά μέσα από την οικουμενικότητα της Παιδείας"
______________________________________________________________________________________________________________
ΚΑΛΗΜΕΡΑ ΕΛΛΑΔΑ

Σάββατο 14 Οκτωβρίου 2017

Τα Τσακώνικα υφαντά

Λαογραφικά

  



Στο Λεωνίδιο είναι ακόμα ζωντανή η υφαντική  τέχνη στον όρθιο αργαλειό κιλιμιών, πορτιερών, ταγαριών, διαδρόμων κ.α.  Πρωτοπόρος της τοπικής αυτής βιοτεχνίας ήταν η Πολυξένη  Δούνια το γένος Λιόντα (1841-1911), σύζυγος του Θεοδώρου Ιωάννου Δούνια (1822-1901) που είχε μάθει την υφαντική τέχνη στο Αϊδίνι της Μ. Ασίας. Το εργαστήριο της είχε τέσσερις αργαλειούς και απασχολούσε περισσότερες από 20 υφάντρες. Λέγεται ότι το 1890 στην εκκλησία της Αγίας Σοφίας Πειραιώς στρωνόταν κιλίμι της Δούνια 60 οκάδων. Το 1897 ιδρύθηκε και δεύτερο εργαστήριο από την Μαριγώ Μερικάκη που λειτουργούσε μέχρι το 1924, εμπλουτίζοντας την τέχνη με νέα σχεδία και χρώματα. 
Η Μερικάκη  βραβεύθηκε  στις διεθνείς εκθέσεις Αθηνών, Λιέγης και Παρισίων. Στην έκθεση των Αθηνών θαυμάστηκε και βραβεύτηκε κιλίμι της που παρίστανε σκηνή από την ναυμαχία του Τραφάλγκαρ (1805) την στιγμή που ο ναύαρχος Νέλσων πέφτει τραυματισμένος στις αγκάλες των αξιωματικών του. Στης Μερικάκενας ύφαινε και ο γυιός της μετέπειτα Δήμαρχος Λεωνιδίου-ιατρός Στυλιανός Σπυρ. Μερικάκης.  Πανέμορφα και περιζήτητα είναι τα σχέδια Τσούχλου, Αμερικάνικο, Κληματαριά, Πλακάκι, Χεράκια, Βυζαντινό, Περαστό, Ακτίνες, Δίσκος, Πανσές (πορτιέρα). 

ΠΗΓΗ:  http://www.leonidion.gr/2011/05/blog-post_7485.html


Σήμερα η παράδοση αυτή συνεχίζεται στον Τυρό Κυνουρίας πάνω στον επαρχιακό δρόμο Αθηνών – Λεωνιδίου, δίπλα στο πρατήριο SHELL είναι ένα εργαστήριο-εκθετήριο υφαντικής. Ελάτε να δείτε και να αγοράσετε τις χειροποίητες δημιουργίες μας και να θαυμάσετε από κοντά τη δουλειά μας. Μπορείτε και εσείς να συμβάλλεται στην διατήρηση αυτής της μοναδικής και απειλούμενης σε εξαφάνιση παράδοσης.

Για να δείτε τα Τσακώνικα υφαντά μας ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ

ΠΗΓΗ: http://www.thetravelbook.gr/article.asp?catid=30842&subid=2&pubid=63993248&relgroup=100&relpubid=63996560

Πέμπτη 12 Οκτωβρίου 2017

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΕΚΔΟΣΗΣ την Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου 2017, ώρα 19.00 στο ΜΕΓΑΡΟΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΑΘΗΝΩΝ) από το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών

ΕΚΔΗΛΩΣΗ // ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ



Το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών
σας καλεί στην παρουσίαση της έκδοσης Γαμήλια έθιμα των Βλαχοχωρίων της Πίνδου. Πρώιμες λαογραφικές καταγραφές φοιτητών του Ν. Γ. Πολίτη
(Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών, 
Σειρά Πηγές του Λαϊκού Πολιτισμού, αρ. 12, Αθήνα 2017)
την 
Τετάρτη, 18 Οκτωβρίου 2017, ώρα 19.00
Ανατολική Αίθουσα του Μεγάρου της Ακαδημίας Αθηνών, Πανεπιστημίου 28

Ο τόμος, με εισαγωγή του επιμελητή της έκδοσης και διευθύνοντος του Κέντρου Λαογραφίας Ευαγγ. Καραμανέ, περιλαμβάνει κείμενα των αειμνήστων Στέργιου Ζ. Παπαγεωργίου και Βασίλη Βήκα, όπως και του Ζήση Μότσιου, φοιτητών του ιδρυτού της Ελληνικής Λαογραφίας Νικολάου Πολίτη (1852-1921), με θέμα τα έθιμα του γάμου στους Βλάχους. Τα τρία κείμενα αποτελούν πρωτογενείς λαογραφικές καταγραφές. Oι συγγραφείς περιγράφουν τα έθιμα του γάμου, όπως τα έχουν γνωρίσει βιωματικά στους τόπους καταγωγής τους δηλαδή την Σαμαρίνα Γρεβενών ο Στ. Παπαγεωργίου, την Καλομοίρα (παλ. Γουδοβάσδα) Τρικάλων ο Βασ. Βήκας, το Καλοχώρι (παλ. Τόιβασι) Λάρισας και το Ιστόκ Αχρίδας (οι κάτοικοι τους κατάγονται από το Περιβόλι Γρεβενών) ο Ζ. Μότσιος. Ένα τέταρτο κείμενο του Τρικαλινού Αλέξανδρου Χατζηγάκη μας μεταφέρει στην ατμόσφαιρα των χρόνων που γράφτηκαν οι τρεις συλλογές της παρούσας έκδοσης δηλαδή στις αρχές τις δεύτερης δεκαετίας του 20ου αιώνα και αποτυπώνει το περιστατικό μιας τυχαίας συνάντησης στην οδό Σταδίου των Αθηνών το φθινόπωρο του 1913, κατά την οποία ο συμπατριώτης του Βασίλης Βήκας, φοιτητής φιλολογίας και βοηθός του Νικολ. Πολίτη στο Πανεπιστήμιο, τον συστήνει στον διαπρεπή λαογράφο.
Η έκδοση σε ενιαίο τόμο των δυσεύρετων ή αδημοσίευτων και μάλλον άγνωστων στο ευρύτερο κοινό αυτών κειμένων από το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών αναμένεται να συμβάλει στην καλύτερη γνώση του τοπικού παραδοσιακού μας πολιτισμού και στην πατριδογνωσία εν γένει κυρίως από τις νεότερες γενιές.
Ο τόμος φιλοξενείται στην εκδοτική σειρά «Πηγές του Λαϊκού Πολιτισμού» που ιδρύθηκε από την τέως διευθύντρια του Κέντρου Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη το 2002, απευθύνεται στο ευρύ κοινό και έχει ως σκοπό την παρουσίαση και επιστημονική έκδοση αδημοσίευτου λαογραφικού υλικού, που φυλάσσεται στα αρχεία και τις συλλογές του, σε συνεργασία κυρίως με φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και του πολιτισμού. Μέχρι σήμερα έχουν κυκλοφορηθεί, πάντοτε με δαπάνες των ενδιαφερομένων φορέων, δώδεκα τίτλοι σε 13 τόμους και 18 δίσκους πυκνής έγγραφής (CD, DVD), ενώ ευρίσκονται σε στάδιο προετοιμασίας τουλάχιστον οκτώ νέοι πολυσέλιδοι τόμοι.
Την έκδοση θα παρουσιάσουν: Βασίλης Νιτσιάκος, καθηγητής της Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Σταμάτης Μπέης, ερευνητής του Κέντρου Ερεύνης των Νεοελληνικών Διαλέκτων και Ιδιωμάτων - Ι.Λ.Ν.Ε. της Ακαδημίας Αθηνών, Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη, τέως διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Την εκδήλωση θα συντονίσει ο Ευάγγελος Καραμανές, διευθύνων το Κέντρο Λαογραφίας και επιμελητής της έκδοσης. 

Για περισσότερες πληροφορίες δείτε στην δικτυακή πύλη του Κέντρου.
Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας
της Ακαδημίας Αθηνών
Ηπίτου 3, 10557 Αθήνα

Hellenic Folklore Research Centre
Academy of Athens
3, Ipitou St. – Athens 105 57, Greece

_______________

Εκδόθηκε ο 43ος τόμος του περιοδικού Λαογραφία της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας

43ος τόμος του περιοδικού Λαογραφία


 Η Ελληνική Λαογραφική Εταιρεία ενημερώνει τα μέλη και τους φίλους της ότι εκδόθηκε ο 43ος  τόμος του περιοδικού Λαογραφία.
Cover-laografia-17
Ο 43ος  τόμος περιέχει μελέτες Ελλήνων και ξένων καθηγητών, ερευνητών και άλλων ειδικών επιστημόνων.
Επίσης, στον τόμο συμπεριλαμβάνονται η Τέταρτη ετήσια σεμιναριακή διάλεξη αφιερωμένη στη μνήμη του καθηγητή Γ. Κ. Σπυριδάκη, καθώς και η Πέμπτη ετήσια σεμιναριακή διάλεξη αφιερωμένη στη μνήμη της καθηγήτριας Άλκης Κυριακίδου - Νέστορος, που διοργάνωσε ο  Τομέας Βυζαντινής Φιλολογίας και Λαογραφίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, στο Κεντρικό Κτήριο του Πανεπιστημίου Αθηνών, με εισήγηση του καθηγητή κ. Μ. Αλ. Αλεξιάδη.
Ο 43ος τόμος περιέχει, επίσης, την εκτενή Λαογραφική Βιβλιογραφία των ετών 1998-2012.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να προμηθευτούν τον 43ο τόμο  από τα γραφεία της εταιρείας (Διδότου 12, Αθήνα) ή  από τα κεντρικά βιβλιοπωλεία, με τα οποία συνεργάζεται η Εταιρεία.
____________

Ως λαογραφία ορίζεται εκείνη η επιστήμη που ασχολείται με όλες τις εκφάνσεις του λαϊκού πολιτισμού.

Περί Λαογραφίας


Ως λαογραφία ορίζεται εκείνη η επιστήμη που ασχολείται με όλες τις εκφάνσεις του λαϊκού πολιτισμού. Εξετάζει, καταγράφει και ταξινομεί όλα όσα ένας λαός κατά παράδοση λέγει, ενεργεί και πράττει σε συλλογικό επίπεδο ψυχικής και κοινωνικής ζωής του λαού σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο και συνεπώς ποικίλει. Κατηγορίες, τις οποίες θα μπορούσε κανείς να διακρίνει ως αντικείμενο έρευνας της λαογραφικής επιστήμης, αφορούν στον υλικό βίο και την λαϊκή δημιουργία (οίκος και αυλή,τροφές και ποτάενδύματα και καλλωπισμόςλαϊκές τέχνες), στον πνευματικό βίο (λατρείαθρησκευτική ζωή,δημώδης μετεωρολογίαφυτάζώαμύθοιπαραδόσεις,παροιμίεςαινίγματαλαϊκό θέατρο κ.α.) και στον κοινωνικό βίο (καθημερινά έθιμαπαιχνίδιασχολική ζωή κ.α.).
Ως λαογραφία έχει αποδοθεί στα ελληνικά ο διεθνώς καθιερωμένος αγγλοσαξονικός όρος folklore, που σημαίνει τη γνώση που έχει ο λαός. Στη Γερμανία επικράτησε ο όρος volkskunde, που σημαίνει τη γνώση για το λαό. Η αγγλοσαξονική θεώρηση θέτει ως αντικείμενο της λαογραφικής σπουδής τις παραδοσιακές εκδηλώσεις του λαϊκού βίου και συγκεκριμένα, την προφορική λογοτεχνία. Αντίθετα, η Γερμανική Λαογραφική Σχολή θέτει στο κέντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντός της όχι τις εκδηλώσεις αλλά το ίδιο το λαϊκό βίο συνολικά και συνακόλουθα το φορέα του, τον λαό, αναζητώντας μέσα από τις εκδηλώσεις του πολιτισμικού του βίου τον εντοπισμό των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του.Το αντικείμενο της λαογραφίας
Ένας αποδεκτός ορισμός της λαογραφίας είναι ότι η επιστήμη αυτή μελετά τον παραδοσιακό ή όπως συχνά αναφέρεται τον λαϊκό πολιτισμό. Από τον 19ο αιώνα, οπότε και τέθηκαν οι θεωρητικές και μεθοδολογικές βάσεις της επιστήμης της λαογραφίας, και έως τα μέσα περίπου του 20ου αιώνα, ο παραδοσιακός πολιτισμός θεωρείτο ένα στατικό και ακίνητο σώμα στοιχείων του πολιτισμού, τα οποία ανάγονται σε προγενέστερες μορφές της κοινωνικής εξέλιξης. Πρόκειται για στοιχεία πολιτισμού τα οποία επιβιώνουν στο περιθώριο του σύγχρονου βιομηχανικού πολιτισμού. Οι επιβιώσεις αυτές, που θεωρούνταν ότι έμεναν αναλλοίωτες στον χρόνο και ανεπηρέαστες από τις σύγχρονες μορφές κοινωνικής οργάνωσης, αναζητήθηκαν στον αγροτικό χώρο.
Τις τελευταίες δεκαετίες, ωστόσο, έχει επικρατήσει στον χώρο των λαογράφων μια διαφορετική θεώρηση σε ό,τι αφορά στον παραδοσιακό πολιτισμό. Αναγνωρίζεται πλέον ότι τα στοιχεία του πολιτισμού διαμορφώνονται και μεταλλάσσονται όντας σε άμεση επικοινωνία και αλληλεπίδραση με τις άλλες σφαίρες της κοινωνικής ζωής. Στο πλαίσιο των νέων αυτών προσεγγίσεων υποστηρίζεται ότι ο παραδοσιακός πολιτισμός δεν είναι στατικός αλλά δυναμικός και επομένως τα στοιχεία του δεν επιβιώνουν απλώς στο περιθώριο της σύγχρονης κοινωνίας αλλά μεταλλάσσονται.

Μέθοδοι έρευνας και καταγραφής

Η λαογραφία ως μέθοδος μελέτης τυπικά εμπλέκεται με μικρές ομάδες ανθρώπων, τις οποίες εξετάζει στο φυσικό τους περιβάλλον με τον ίδιο περίπου τρόπο που το κάνει και η Εθνογραφία. Τα ήθη, τα έθιμα, τα λαϊκά δρώμενα εν γένει συνθέτουν μια ομάδα παραμέτρων που αναδεικνύει λεπτομερειακά την εικόνα ενός τόπου και την πολιτιστική του κληρονομιά. Οι λαογραφικές αφηγήσεις είναι λεπτομερειακές, καθώς η λεπτομέρεια σε τοπικό επίπεδο έχει ιδιαίτερη σημασία για την σύνθεση της τοπικής ιστορίας, και την ίδια στιγμή ερμηνευτικές, καθώς βοηθούν στην κατανόηση της συμπεριφοράς μιας ιδιαίτερης κοινωνίας, κυρίως σε τοπικό επίπεδο.
Οι μέθοδοι έρευνας, καταγραφής και ερμηνείας που χρησιμοποιούνται στην λαογραφία, αντλούν λίγο-πολύ το δυναμικό τους από τις δοκιμασμένες μεθόδους τηςανθρωπολογίας. Οι πληροφορητές, δηλαδή μέλη των τοπικών κοινωνιών που συνεργάζονται με τους λαογράφους στην αναζήτηση ενός τοπικού μύθου ή ενός ξεχασμένου δρώμενου, οι τρόποι καταγραφής (οπτικοακουστικό υλικό και ημερολογιακές καταχωρήσεις) και η μεθοδολογία της ερμηνείας αρμονικά συνδυαζόμενα παρέχουν μια ακριβή εικόνα παρελθόντων ή παρόντων συμβάντων μέσα στο πλέγμα του πολιτισμού.
Σε επίπεδο υλικής τεκμηρίωσης, στο επίκεντρο της λαογραφίας και κυρίως των λαογραφικών μουσείων βρίσκεται η αναζήτηση ευρημάτων που έρχονται από το παρελθόν, χρηστικών αντικειμένων που συνθέτουν την εικόνα της λαϊκής έκφρασης και μποορύν να ταξινομηθούν σε συλλογές και οπτικοακουστικού υλικού που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μαρτυρία.

Λαογραφικά μουσεία

Ως λαογραφικό μουσείο θα μπορούσαμε να ορίσουμε έναν τόπο αναπαράστασης της πολιτισμικής παραγωγής . Η ιδιαιτερότητα ενός λαογραφικού ή και εθνογραφικού μουσείου είναι ότι μπορεί να προβάλλει καταρχήν την ταυτότητα μιας κοινωνίας, σε τοπικό ή εθνικό επίπεδο, απλά και μόνο περιγράφοντας τηνδιαφορετικότητα. Ο πολιτισμός -σε ένα πλατύ σύνολο ανθρώπων- είναι συνήθως ένα άθροισμα πολλών διαφορετικοτήτων, ένα παζλ που συνθέτει τη γενική εικόνα και υποδεικνύει τις κοινές ρίζες. Το λαογραφικό μουσείο ως ανοικτή πολιτισμική διαδικασία μέσα από τις συλλογές του βοηθά τον επισκέπτη στην κατανόηση και τη βίωση του τοπικού πολιτισμού.
Το περιεχόμενο ενός λαογραφικού μουσείου αποτελείται από αντικείμενα τα οποία, εκτός από το θέμα τους, καθρεφτίζουν ουσιαστικά τον πολιτισμό μέσα από τον οποίο γεννήθηκαν και τον οποίο εκφράζουν. Κάθε ανθρώπινο δημιούργημα είναι ατομικό στη βάση του, αλλά έχει κοινωνικές προεκτάσεις, γιατί βασίζεται στις συλλογικές παραστάσεις που επικρατούσαν στην εποχή του. Οι τρόποι κατασκευής, τα διαφορετικά υλικά οι πρώτες ύλες, η τεχνογνωσία, η χρηστικότητα, μαρτυρούν για τους διαθέσιμους πόρους της εποχής του, ενώ η διακόσμησή του είναι δυνατόν να μας ανοίγει ένα παράθυρο στις μαγικό-θρησκευτικές, ανθρωπολογικές ήκοσμολογικές πεποιθήσεις των ανθρώπων που τα παρήγαγαν. Από αυτή την άποψη θεωρούμενα τα λαογραφικά μουσεία, οι λαογράφοι και η λαογραφία είναι μια αδιάσπαστη ενότητα έρευνας, ταξινόμησης, ανάδειξης της ταυτότητας του λαϊκού πολιτισμού. Γενικότερα το λαογραφικό μουσείο ασχολείται με τη συλλογή, καταγραφή και τεκμηρίωση αντικειμένων που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τον λαϊκό πολιτισμό μιας περιοχής ή μιας κοινωνικής ομάδας π.χ. μεταναστών, τσιγγάνων, προσφύγων κ.λ.π. Το υλικό της συλλογής μπορεί να αποτελείται από κινητά αντικείμενα ή εξοπλισμό εργαστηρίων ακόμη και κτίρια με τον εξοπλισμό τους. Μπορεί να πλαισιώνεται από φωτογραφικό υλικό ή ταινίες, βίντεο ή άλλο υλικό που συμπληρώνει το θέμα του μουσείου. Στο πλαίσιο λειτουργίας ενός λαογραφικού μουσείου μπορούν να διοργανώνονται εκδηλώσεις, εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια.
μηλάκη και Άννα Παπαμιχαήλ – Κουτρούμπα.

Δείτε επίσης

Προτεινόμενη βιβλιογραφία

  • Biebuyck D., (ed), Tradition and Creativity in Tribal Art, Berkeley, (California, 1969)
  • Cordwel J.M. - Schwerz R.A., The Fabrics of Culture. The Anthropology of Clothing and Adornment, The Hague, (Paris, 1979)
  • Ίδρυμα Ευγενίδου, "Ο ρόλος των λαογραφικών μουσείων στα πλαίσια της ενωμένης Ευρώπης", Πρακτικά Α΄ Συνάντησης Λαογραφικών Μουσείων των Χωρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, Ελληνική Εταιρεία Λαογραφικής Μουσειολογίας, (Αθήνα 1994)
  • Καγκελάρης, Ν. (2013), Βασίλη Κωνσταντόπουλου Στοιχεία Λαϊκού πολιτισμού μέσα από την αφήγησή του, Αθήνα, Βιβλιοεπιλογή[1]
  • Μερακλής, Μ. Γ. (2011), Ελληνική Λαογραφία: Κοινωνική Συγκρότηση- Ήθη και Έθημα- Λαϊκή Τέχνη, Αθήνα, Καρδαμίτσα, σσ. 146- 147.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Ίδρυμα Ευγενίδου - Λαογραφία - Web Directory
Χρ. Καρύδη, Αγροτικά της Κρήτης παλιά και σύγχρονα, Λασίθι 1983
www.culture.gr - Λαογραφικό Μουσείο Κύμης
alex.eled.duth.gr - Λαογραφικό Μουσείο Κομοτηνής
Λαογραφικό Μουσείο Καλλιμασιάς - Χίος

____________
Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια